Tiroid Hormonu ve Metabolizma Hızı

 Tiroid hormonu nedir?

Tiroid hormonu vücudun tüm metabolizmasını kontrol eder. Hücrelerin metabolizma hızını düzenler, vücutta protein moleküllerinin oluşumuna etki eder, büyüme hormonuyla beraber sağlıklı kemik oluşumunu sağlar. Protein, yağ ve karbonhidrat metabolizmasını kontrol eder. Vücudumuzun ısı üretmesi tiroid hormonu sayesinde meydana gelir.

Tiroid hormonuyla vücut ağırlığı arasındaki ilişki nedir?

Tiroid hormonu, metabolizma oranı ve vücut ağırlığı arasında çok komplike bir bağlantı vardır. Tiroid hormonu hayvanlarda ve insanlarda vücudun metabolizma hızını belirler. Metabolizma hızı, vücudun belli bir zaman diliminde tükettiği oksijen oranıyla bağlantılıdır. Eğer bu oran vücut istiharet halindeyken belirlenirse, buna bazal metabolik oran (BMR) adı verilir. Bu oran, kişilerin tiroid hormon seviyelerini ölçmek amacıyla kullanılabilir. Bazal metabolik oranı düşük olan kişilerin tiroid hormonu düşük olurken, bazal metabolik oranı yüksek olan kişilerin tiroid hormon seviyeleri yüksek olur. Ancak unutmamak gerek ki, bazal metabolik oran tiroid hormonundan bağımsız olarak, çeşitli şartlar altında değişiklik gösterebilir. Örneğin kişinin fiziksel aktivite durumu, vücuttaki sıvı miktarı ve bazı besinlerin tüketilmesi metabolizma oranını değiştirebilir. Bu nedenle bazal metabolik oran, tiroid hormon seviyelerinin belirlenmesinde doktorlar tarafından kullanılmamaktadır.

Metabolizma oranıyla vücut ağırlığı arasındaki ilişki nedir?

Metabolizma oranındaki farklılıklar, vücudun enerji dengesindeki değişikliklerle ilgilidir. Enerji dengesi, besin yoluyla dışardan alınan kalorilerle vücudun enerji için sarfettiği kalori arasındaki farkı gösterir. Metabolizma oranı ilaçlar yoluyla arttırılan deney hayvanlarının vücut ağırlıklarında azalma olduğu biliniyor. Ancak metabolizma oranı tek başına tiroid hormon seviyeleri ve vücut ağırlığı arasındaki ilişkinin tümünü açıklayamıyor. Örneğin, soğuk ortama maruz bırakılarak metabolizma oranı düşürülen deney hayvanları, beklenen oranda kilo artışını göstermiyor. Tiroid hormon seviyelerinin yanısıra, vücutta pek çok protein ve kimyasal maddenin vücut ağırlığı, kalori alımı ve enerji sarfiyatını etkilediği biliniyor. Bu nedenle sadece tiroid hormonu seviyelerini baz alarak vücut ağırlığında değişiklikler yapmak mümkün değil.

Normalden yüksek tiroid (hipertiroid) oranıyla, vücut ağırlığı arasındaki ilişki nedir?

Hipertiroidi olan kişilerde kilo kaybı görülmesi olağandır. Kilo kaybının miktarı, tiroid hormonundaki artışın seviyesine göre değişiklik gösterir. Tiroid hormonu belli bir seviyenin üstüne çıktığında, metabolizma oranı artmaya başlar. Eğer dışardan kalori alımı aynı seviyede gerçekleşmezse, kilo kaybı yaşanır. Ancak hipertiroid aynı zamanlarda iştahı da arttırdığı için, alınan ekstra kaloriler nedeniyle kilo artışı bile yaşanabilir.

Hipertiroid tedavi edildiğinde neden kilo artışı yaşanır?

Normal olmayan seviyede yüksek olan tiroid hormonu ilaçlarla normal seviyeye çekildiğinde, eğer dışardan kalori alımı düşürülmezse, düşen metabolizma oranı nedeniyle kilo artışı olması normaldir. Bu da, tiroid hormonunda yapılacak manipulasyonların obez hastalarda kilo kaybı yaratmak için kullanılamayacağını ortaya koyuyor. Çünkü bu kişilerde tiroid hormonu geçici olarak arttırılsa bile, hormon tedavisine son verildiğinde verilen kiloların geri alınacağı çok aşikar.

Normalden düşük tiroid (hipotiroid) hormonuyla, kilo alımı arasındaki ilişki nedir?

Tiroid hormonu düşük olan kişilerde, metabolizma oranının yavaşlaması nedeniyle vücut ağırlığında artış görülür. Ancak kilo alımı, düşünüldüğü kadar fazla olmaz. Genellikle kilo artışı 2.5 ila 5 kilo arasında gerçekleşir. Bu kilo artışının büyük kısmı da, vücudun normalden daha fazla tuz ve su tutmasından kaynaklanır. Hipotiroidi olan kişilerde ciddi anlamda kilo artışı yaşanması çok seyrektir.

Düşük tiroid seviyesi ilaçlarla normale getirildiğinde, ne kadar kilo kaybı beklenir?

Düşük tiroid nedeniyle alınan kiloların büyük çoğunluğu vücudun su ve tuz tutmasından kaynaklandığı için, tedavi sonrasında vücut ağırlığında ancak yaklaşık %10 oranında azalma yaşanır. Hipotiroid hastalığı genellikle uzun zaman döneminde ortaya çıktığı için, hormon tedavisinden sonra kilo kaybı yaşanmayabilir de.

Tiroid hormonu tedavisi kilo kaybı yaratmada kullanılabilir mi?

Tiroid hormonu, geçmişte kilo kaybı yaratmak amacıyla kullanıldı. Yapılan pek çok deney, tiroid hormonu tedavisiyle diyet yapmaktan daha fazla kilo verdirilebildiğini gösterdi. Ancak her devasında, tiroid hormon tedavisi sona erdirildiğinde, verilen kilolar geri alındı. Ayrıca verilen kilonun önemli oranda vücut kaslarında azalma olmasından kaynaklanması nedeniyle, tiroid hormon tedavisi kilo kaybı yaratmada kullanılmamaktadır. Kısacası, tiroid hormonu tedavisiyle önemli oranda kilo kaybı yaşanmamakla beraber, suni hormon takviyesi nedeniyle pek çok metabolik hastalıkların da ortaya çıkması muhtemeldir.

2 Comments

Filed under hormonlar, kronik hastalıklar, obezite

2 responses to “Tiroid Hormonu ve Metabolizma Hızı

  1. Öncelikle sitenizi sık sık ziyaret ediyorum bilgilendirici yazılarınız için teşekkürler. Hipotiroid nedeni ile meydana gelen saç dökülmelerinde bitkisel çözüm var mıdır? http://reweet.com/genel/hipotiroid-sac-dokulmesi-nedenleri-ve-tedavisi-3.html bu adreste hipotiroid ve saç dökülmesinden bahsetmiş

    • Bu konuda fazla bir bilgim olmamasına rağmen, yaptığım araştırmaya göre Aloe Vera bitkisi saç dökülmesinde etkili olabilir. Bu bitki eski Mısır ve Çin de bu amaçla kullanılırmış. Ancak saç kök hücrelerinin tamamen yok olması/ölmesi durumunda aloe vera nın işe yaramayacağını düşünüyorum. Bir de yeşil çay tüketimini alışkanlık haline getirebilirseniz, hem tiroit hem de saç dökülmesi sorunlarını önemli oranda azaltabilirsiniz. Yeşil çay hem metabolizmayı hızlandırır, hem de içerdiği antioksidanlar nedeniyle hücre yenilenmesine yardım eder.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s